Composteerbaar: wat betekent het eigenlijk?

Op verpakkingen en producten kom je steeds vaker woorden tegen als composteerbaar en biologisch afbreekbaar. Ze klinken milieuvriendelijk, maar betekenen niet automatisch dat een product thuis op de composthoop verdwijnt of zonder gevolgen in de natuur kan worden achtergelaten. Wat houdt composteerbaar precies in, en waar moet je op letten?

Wat betekent composteerbaar?

Een product is composteerbaar als het onder specifieke omstandigheden door micro-organismen kan worden afgebroken tot onder meer water, koolstofdioxide en biomassa. Bij industriële compostering zijn temperatuur, vochtigheid en zuurstof zorgvuldig geregeld. Daardoor verloopt het proces sneller en gecontroleerder dan op een gewone composthoop.

Voor composteerbare verpakkingen wordt vaak de Europese norm EN 13432 gebruikt. Deze norm stelt eisen aan de afbreekbaarheid en aan de kwaliteit van de compost die na verwerking overblijft. Een keurmerk of verwijzing naar een norm kan helpen, maar controleer ook altijd wat er in jouw gemeente met het product mag gebeuren.

Thuis composteerbaar of industrieel composteerbaar?

Niet alle composteerbare producten zijn geschikt voor thuiscompostering. Sommige materialen breken alleen goed af in een industriële composteerinstallatie, waar de temperatuur langdurig hoog genoeg is. Op een composthoop in de tuin kunnen ze veel langer herkenbaar blijven of onvoldoende afbreken.

Let daarom op de aanduiding op het product. Staat er alleen dat iets composteerbaar is, dan is het niet vanzelfsprekend dat het bij het gft-afval of op de thuiscomposthoop mag. De regels verschillen bovendien per gemeente en per afvalverwerker.

Composteerbaar is niet hetzelfde als biologisch afbreekbaar

Biologisch afbreekbaar betekent dat micro-organismen een materiaal kunnen afbreken, maar zegt op zichzelf niet hoe snel dat gebeurt of onder welke omstandigheden. Ook vertelt de term niet altijd wat er na de afbraak overblijft. Composteerbaar is specifieker: het verwijst naar afbraak onder bepaalde composteeromstandigheden en, bij erkende normen, naar eisen voor het eindresultaat.

Composteerbaar betekent ook niet automatisch biobased. Biobased materialen zijn geheel of gedeeltelijk gemaakt van hernieuwbare grondstoffen, zoals planten. Een biobased product kan composteerbaar zijn, maar dat hoeft niet. Andersom kan een composteerbaar materiaal deels uit fossiele grondstoffen bestaan.

Mag composteerbaar plastic bij het gft?

Dat hangt af van de lokale inzamelregels. Composteerbare verpakkingen worden niet overal geaccepteerd bij het gft-afval. Sommige installaties kunnen ze niet goed onderscheiden van gewoon plastic, of verwerken ze niet lang genoeg om ze volledig af te breken. Volg daarom de instructies van je gemeente of afvalverwerker en kijk op de verpakking voor specifieke aanwijzingen.

Gooi composteerbare producten in ieder geval niet zomaar in de natuur. Ook als een materiaal onder bepaalde omstandigheden composteerbaar is, kan het buiten die omstandigheden lang blijven liggen en dieren of leefgebieden schade toebrengen.

Is composteerbaar altijd de duurzaamste keuze?

Niet per se. Een composteerbare verpakking kan in sommige situaties nuttig zijn, bijvoorbeeld wanneer zij samen met voedselresten wordt ingezameld en de lokale installatie haar goed kan verwerken. Maar een composteerbaar product is niet automatisch beter dan een herbruikbaar alternatief. De materiaalkeuze, de productie, het transport en vooral de manier waarop het product wordt gebruikt en afgedankt, spelen allemaal een rol.

De eerste stap is vaak afval voorkomen. Kies waar mogelijk voor producten die je lang kunt gebruiken, vermijd onnodige verpakkingen en hergebruik wat daarvoor geschikt is. Als een composteerbaar product toch nodig is, controleer dan het keurmerk en de lokale afvalregels.

In het kort

• Composteerbaar betekent afbreekbaar onder bepaalde composteeromstandigheden.
• Industrieel composteerbaar is niet hetzelfde als geschikt voor thuiscompostering.
• Biologisch afbreekbaar en biobased betekenen iets anders dan composteerbaar.
• Composteerbare producten horen niet in de natuur.
• Volg altijd de aanwijzingen op de verpakking en de afvalregels van je gemeente.

Composteerbare materialen kunnen deel uitmaken van een duurzamere oplossing, maar alleen wanneer ze op de juiste manier worden gebruikt en verwerkt. Goed informeren en afval voorkomen blijven essentieel.

9 tips om composteerbare producten op de juiste manier weg te gooien

1. Kies producten met een erkend composteerbaarheidslabel.
2. Controleer of het product thuis of industrieel composteerbaar is.
3. Volg de afvalregels van je gemeente.
4. Gooi composteerbaar plastic niet zomaar bij het gft.
5. Verwijder etensresten en niet-composteerbare onderdelen.
6. Gebruik composteerbare zakjes alleen waar ze zijn toegestaan.
7. Composteer thuis alleen materialen die je composthoop aankan.
8. Houd composteerbaar afval gescheiden van gewoon plastic.
9. Twijfel je? Gooi het dan bij het restafval.

Kies producten met een erkend composteerbaarheidslabel.

Kies producten met een erkend composteerbaarheidslabel, zoals het kiemplantlogo voor industrieel composteerbare verpakkingen. Zo weet je beter aan welke normen het product voldoet. Let wel op: een label betekent niet automatisch dat het product bij het gft-afval mag of thuis composteerbaar is. Controleer daarom ook de aanwijzingen op de verpakking en de afvalregels van je gemeente.

Controleer of het product thuis of industrieel composteerbaar is.

Controleer op de verpakking of een product thuis of alleen industrieel composteerbaar is. Industrieel composteerbare producten hebben de hoge temperaturen en gecontroleerde omstandigheden van een composteerinstallatie nodig en breken meestal niet goed af op een composthoop in de tuin. Volg daarom de aanwijzingen op het product en de afvalregels van je gemeente.

Volg de afvalregels van je gemeente.

Composteerbare producten mogen niet overal bij hetzelfde afval. De ene gemeente accepteert ze bij het gft-afval, terwijl een andere ze bij het restafval wil hebben. Controleer daarom de afvalwijzer van je gemeente en volg de aanwijzingen op de verpakking. Zo komt het product terecht bij een verwerker die het op de juiste manier kan verwerken.

Gooi composteerbaar plastic niet zomaar bij het gft.

Gooi composteerbaar plastic niet zomaar bij het gft-afval. Niet iedere composteerinstallatie kan dit materiaal goed verwerken, en de regels verschillen per gemeente. Controleer daarom de aanwijzingen op de verpakking en de afvalregels van je gemeente. Staat composteerbaar plastic niet duidelijk vermeld als toegestaan, gooi het dan bij het restafval.

Verwijder etensresten en niet-composteerbare onderdelen.

Verwijder vóór het composteren etensresten en onderdelen die niet composteerbaar zijn, zoals plastic vensters, stickers of metalen sluitingen. Zo voorkom je vervuiling van de compost en kan het composteerbare materiaal beter worden verwerkt. Twijfel je over een onderdeel? Controleer dan de verpakking en de afvalregels van je gemeente.

Gebruik composteerbare zakjes alleen waar ze zijn toegestaan.

Gebruik composteerbare zakjes alleen waar ze zijn toegestaan. Niet elke afvalverwerker kan ze goed verwerken en de regels verschillen per gemeente. Controleer daarom de aanwijzingen op de verpakking en volg de lokale afvalscheidingsregels. Zo voorkom je dat composteerbare zakjes bij het verkeerde afval belanden en het verwerkingsproces verstoren.

Composteer thuis alleen materialen die je composthoop aankan.

Composteer thuis alleen materialen die je composthoop aankan. Fruit- en groenteresten, koffiedik en klein tuinafval zijn meestal geschikt, maar composteerbare verpakkingen en andere bewerkte materialen breken vaak alleen af in een industriële composteerinstallatie. Controleer daarom de productinformatie en voeg geen materiaal toe dat je composthoop niet goed kan verwerken.

Houd composteerbaar afval gescheiden van gewoon plastic.

Houd composteerbaar afval gescheiden van gewoon plastic. Composteerbare materialen moeten onder de juiste omstandigheden worden verwerkt, terwijl gewoon plastic daar niet thuishoort en het composteerproces kan verstoren. Controleer de aanwijzingen op de verpakking en de afvalregels van je gemeente, zodat elk materiaal op de juiste plek terechtkomt.

Twijfel je? Gooi het dan bij het restafval.

Twijfel je of een product echt composteerbaar is, of waar je het moet weggooien? Gooi het dan bij het restafval. Zo voorkom je dat het in de verkeerde afvalstroom terechtkomt en de verwerking van bijvoorbeeld gft-afval verstoort. Controleer bij twijfel ook de aanwijzingen op de verpakking of de afvalregels van je gemeente.